WITRYNA

DLA 

DZIECI

HISTORIA BUDYNKU

FIGURKA ŚW, BARBARY

FOT. ARCHIWUM BIBLIOTEKI

Rzeźba przedstawiająca św. Barbarę pochodzi prawdopodobnie z XVII, a może nawet XVI wieku. Jej historia wiąże się z dawnym kościołem p.w.
św. Ducha i św. Barbary, który został wybudowany na pocz. XVII w. (koniec ok.1629 r.) z fundacji Zofii z Bnina Opalińskiej, żony Andrzeja Leszczyńskiego, córki kasztelana rogozińskiego, Jana i Barbary Ostromęckiej. Kościół sąsiadował
z przytułkiem i plebanią, a wznosił się na działce między dzisiejszymi ulicami: Zieloną, Bracką, Bolesława Chrobrego i Niepodległości. Świątynia była murowana, z drewnianym dachem i przy- legającą dzwonnicą na 3 dzwony. 

Wejść było prawdopodobnie więcej niż jedno, a nad głównym znajdował się chór muzyczny. Sufit był drewniany, a posadzka ceglana. W kościele był główny ołtarz drewniany – Wniebowzięcia NMP oraz boczny, również drewniany, zdobiony malowidłami, w kaplicy św. Barbary, znajdującej się nad zakrystią. Być może z tego drugiego pochodzi figurka św. Barbary. 
Kościół p.w. św. Ducha i św. Barbary spłonął zupełnie wraz z należącymi doń zabudowaniami w czasie pożaru, który w roku 1707 ogarnął i zniszczył miasto. Skala zniszczeń była tak duża, że nigdy nie podjęto odbudowy świątyni, która jeszcze w r. 1778 leżała w gruzach.
Na miejscu kościoła w pierwszej połowie XIX wieku został zbudowany obiekt, nazywany powszechnie jeszcze w końcu XX w. Hotelem Polskim. 

W sieni tego budynku, zachowującej cechy dziewiętnastowieczne, we wnęce wys. ok. 1 m po prawej stronie naprzeciw wejścia, ok. 2 m od podłogi stała figurka św. Barbary. Stanowiła ona własność St. Zajchera, a później rodziny Nowaków. Podczas II wojny światowej i okupacji prawdopodobnie była przechowywana w farze lub na probostwie. Po wojnie wróciła na swe miejsce we wnęce w Hotelu Polskim, gdzie znajdowała się do roku 1972, kiedy obiekt został kupiony przez miasto z przeznaczeniem na bibliotekę. Ostatnia właścicielka – Wanda Nowak - podarowała ją w r. 1987 (przed swą śmiercią) wnukowi. On poddał rzeźbę konserwacji. Pod koniec XX wieku została oczyszczona; była bardzo pociemniała. Nadal nosi w dolnej części ślady nadpalenia. Rzeźba nie przetrwała w całości – brakuje 10-15 cm od dołu. Istniejąca zdecydowanie większa część pierwotnej figurki ma ok. 50 cm wysokości. Przedstawia stojącą postać świętej, lewą, nieco ugiętą ręką ujmującą wierzchnią szatę. Pozostały w dłoni otwór sugeruje, że święta Barbara coś w niej trzymała. Mogła to być palma – symbol męczeństwa; żyjąca w III i IV w. n.e. Barbara została po długich i okrutnych torturach ścięta przez własnego ojca, ponieważ nie chciała złamać złożonych Bogu ślubów czystości. W prawej dłoni, na wysokości pasa, święta trzyma kielich z Najświętszym Sakramentem. Barbara jest bowiem patronką dobrej śmierci, patronuje tym, którzy są na nią najbardziej narażeni, a więc górnikom, hutnikom, marynarzom, rybakom, żołnierzom, kamieniarzom, więźniom... . 

Po prawej stronie postaci świętej wyrzeźbiona jest wieża (zachowana jej górna część) nawiązująca do faktu, że Barbara była przez ojca więziona w takiej budowli. Wieże przedstawiane przy św. Barbarze zawsze miały trzy okienka, które przypominały o dogmacie Trójcy św. Po usunięciu w czasie konserwacji dość grubej warstwy brudu, widać kolory polichromii oraz podkład pod złoto płaszcza okrywającego szatę opasaną paskiem, pierwotnie złoconym, podobnie jak korona na głowie świętej. Barbara pochodziła z możnego rodu, dlatego na wizerunkach przedstawiana jest w płaszczu królewskim i koronie (także z palmą i, lub, Najświętszym Sakramentem). Z tyłu rzeźba jest spłaszczona, a wbity w nią stary gwóźdź sugeruje, że miała być przymocowana i oglądana z przodu. 
Z figurką św. Barbary z Hotelu Polskiego, według przekazu Cecyli Nowak, wiąże się legenda, iż ocalała z pożaru kościoła ponieważ tajemniczą siłą została uniesiona ponad płomienie. 
Jej obecny właściciel zna jeszcze inną legendę: Barbara zawsze powraca na swoje miejsce. 

J. Małgorzata Halec