Jesienią 2002 roku po raz piąty rozstrzygnięty został w Lesznie ogólnopolski konkurs literacki, któremu od początku patronuje poeta, prozaik, dramatopisarz i publicysta - Stanisław Grochowiak. 

*

Leszno, w latach 1975-98 wojewódzkie, a dziś na powrót powiatowe miasto wielkopolskie, należy do tych ośrodków, których historia zapisała wydarzenia ciekawe i znaczące nie tylko dla własnych obywateli. Żyli tu na przestrzeni wieków ludzie o nazwiskach znanych w Polsce, a także w świecie. Współczesność dopisała do tej listy Stanisława Grochowiaka.

Przyszedł na świat w Lesznie, 24 stycznia 1934 roku jako syn Pelagii
i powstańca wielkopolskiego - Bronisława. Tu do czasu wybuchu II wojny światowej przeżył wraz z rodzeństwem, Eugenią i Tadeuszem, najwcześniejsze dzieciństwo. Po okupacyjnych latach warszawskich i krótkiej tułaczce popowstaniowej, w Lesznie mieszkał do osiągnięcia wieku męskiego. Tutaj ukończył naukę w szkołach: podstawowej i średniej, jako uczeń próbował swego pióra, zdał egzamin dojrzałości, tutaj zawiązał przyjaźnie, które przetrwały wiele lat. Będąc mieszkańcem Leszna, rozpoczął pracę zawodową i debiutował na łamach prasy jako autor wierszy "Ave Maryja" i "Notuję deszcz...". Tu wreszcie zawarł związek małżeński z leszczynianką Anną Magdaleną. Stąd w 1953 roku wyjechał do Wrocławia, aby niedługo potem przenieść się do Warszawy. Ale w Lesznie pozostał jego dom rodzinny, mieszkali rodzice, którzy po śmierci spoczęli w kwaterze powstańczej na leszczyńskim cmentarzu. W leszczyńskiej ziemi leży jedno z jego dzieci, najmłodsza córeczka.

Leszczyńska Miejska Biblioteka Publiczna nosi imię Stanisława Grochowiaka nadane jej w roku 1977, wówczas, gdy miała status instytucji wojewódzkiej. Stało się to w kilka miesięcy po śmierci poety (2 IX 1976 r.).
Z natury rzeczy więc tu właśnie, w mieście i Bibliotece, skupiają się przedsięwzięcia mające na celu zachowanie w żywej pamięci postaci i literackiego dorobku Grochowiaka.
W "Pokoju Stanisława Grochowiaka", w podziemiach biblioteki, eksponowane są fotografie rodzinne poety, wydania książkowe i rękopisy utworów, nagrania, afisze i plakaty m.in. do scenicznych realizacji jego dramatów. W MBP powstały trzy części bibliografii Grochowiaka i trwają prace nad jej dalszym ciągiem, a także wydany został dwujęzyczny, polsko-włoski, wybór poezji.

*

Leszczyńska Biblioteka, której patronuje Stanisław Grochowiak, od początku jest głównym organizatorem konkursów literackich jego imienia.
Pomysł ich ogłaszania narodził się wiosną 1994 roku podczas jednej z licznych imprez proponowanych mieszkańcom Leszna i ziemi leszczyńskiej przez Bibliotekę Publiczną, wówczas Wojewódzką.
Od początku oczywiste było, że będą nosić imię Stanisława Grochowiaka.

Jesienią roku 1994 - w czasie Leszczyńskiego Dnia XVII Międzynarodowego Listopada Poetyckiego - Ogólnopolski Konkurs Poetycki im. St. Grochowiaka został ogłoszony. Patronował mu wojewoda leszczyński, a obok Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej organizatorami byli Wojewódzki Dom Kultury oraz "Dziennik Poznański". Pierwsze jury tworzyli: Nikos Chadzinikolau z Poznania (przewodniczący), Irena Conti z Warszawy i Janina Małgorzata Halec z Leszna. Do konkursu zaproszeni zostali tylko członkowie związków twórczych, a tematyka nadsyłanych wierszy musiała być związana z ziemiami wchodzącymi w skład województwa leszczyńskiego. Najlepsi okazali się Tadeusz Kwiatkowski-Cugow z Lublina i Edmund Pietryk z Poznania (równorzędne II nagrody) oraz Tadeusz Hofmański z Lipna k. Leszna i Teresa Wrodycka z Radomia (równorzędne III nagrody).

Doświadczenia z tego konkursu, którego wyniki zostały ogłoszone w styczniu 1995 roku podczas odbywających się wtedy Dni Stanisława Grochowiaka, wpłynęły na zmiany w regulaminie. Już następny konkurs ogłoszony w styczniu 1996 roku pod nazwą "Ogólnopolski Konkurs Literacki im Stanisława Grochowiaka" miał charakter otwarty, nie ograniczał tematów i dopuszczał utwory poetyckie, prozę oraz dramat. Organizatorami konkursu nadal były: Wojewódzka Biblioteka Publiczna oraz Wojewódzki Dom Kultury,
a patronat sprawował wojewoda leszczyński. Jury w składzie: Sergiusz Sterna- Wachowiak z Poznania (przewodniczący), Jerzy Grupiński z Poznania i Jan Głowinkowski z Leszna przyznało nagrody za utwory poetyckie: I - Piotrowi Pawlakowi z Poznania, II - Krzysztofowi Karpińskiemu z Hańska i Romanowi Gorzelskiemu z Łodzi (ex aequo).
W dziedzinie prozy I nagrodę zdobył Andrzej Bereżnicki z Warszawy, II - Marcin Ziolko z Krakowa, III - Jarosław Jordan z Katowic; Jerzy Marciniak z Kalisza otrzymał II, a Wieńczysław Polaczek z Tarnowa III nagrodę za utwór dramatyczny (pierwszej nie przyznano).

Po raz trzeci konkurs został ogłoszony w 1998, a rozwiązany w 1999 roku.
W jury uczestniczyli: Urszula Kozioł z Wrocławia (przewodnicząca), Jan Głowinkowski
z Leszna i Mieczysław Orski z Wrocławia. Oto rezultaty tego konkursu: 
Poezja: I nagroda - Jerzy Franczak z Krakowa, II - Tadeusz Mieszkowski z Warszawy
i Mirosław Dragon z Chudoby, III (ex aequo) - Anna Fidecka z Warszawy, Cezary Domarus z Gdańska i Jarosław M. Gruzla z Elbląga. Proza: I nagroda -- Jacek Durski z Sosnowca, II - Krzysztof Urban z Pruszkowa, III - Katarzyna Turaj-Kalińska z Krakowa. Dramat: I nagroda - Piotr Smolak z Krakowa.

W styczniu 2000 roku został ogłoszony IV Ogólnopolski Konkurs Literacki im. Stanisława Grochowiaka, wyodrębniający jako oddzielną kategorię słuchowisko.
Organizatorzy pozostali ci sami, ale po reformie administracyjnej byli to teraz: Miejska Biblioteka Publiczna im. St. Grochowiaka oraz Centrum Kultury i Sztuki. Jury pracowało w składzie: Przemysław Czapliński (przewodniczący), Włodzimierz Braniecki i Jerzy Grupiński (wszyscy z Poznania).

Laureatami zostali: poezja - Robert Grala z Płocka i Grzegorz Kociuba z Tarnobrzega (I nagroda); proza - Augustyn Baran z Izdebek (I miejsce), Piotr Piluk z Łodzi (II miejsce); dramat - Stanisław Grabowski z Warszawy (II nagroda); słuchowisko - Edmund Pietryk z Poznania i Wiesław Szymański z Białegostoku (wyróżnienia).

V konkurs ogłoszony został w styczniu, a rozwiązany we wrześniu 2002 roku. Jako współorganizator wystąpiła Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu. Nieznacznie zmieniony regulamin zakładał możliwość przesyłania zestawu (1-3 wierszy) zamiast jednego utworu poetyckiego. Dramat i słuchowisko oceniano łącznie. Jury tworzyli: Nikos Chadzinikolau, Jan Głowinkowski i Mieczysław Orski. Nagrody zdobyli: I Jerzy Ł. Kaczmarek z Poznania, II Artur Maciak z Przasnysza, III Maciej Robert z Łodzi - poezja; proza - I Ewa Grętkiewicz z Konina; dramat i słuchowisko radiowe - I Czesław Markiewicz z Zielonej Góry, II Liliana Fabisińska z Nadarzyna i Michał Walczak z Sanoka (ex aequo).

*

Pięć dotychczas przeprowadzonych konkursów pozwala na stwierdzenie, że stały się one znane, a ich ogłoszenia oczekują twórcy z całej Polski. Wśród zainteresowanych są zarówno ci ze stosunkowo znacznym dorobkiem, jak i debiutanci.
W sumie na Ogólnopolskie Konkursy Literackie im. Stanisława Grochowiaka zgłoszono 1360 utworów poetyckich, 331 prozatorskich oraz 63 dramaty i słuchowiska.
Archiwum konkursów, których sekretarzem jest od roku 1995 Agnieszka Wojciak, obejmuje wszystkie nagrodzone prace. Ze względu na łączną objętość organizatorzy nie mają możliwości opublikować ich wszystkich w całości.

Tak więc w tomie zawierającym pokłosie Ogólnopolskich Konkursów Literackich im. Stanisława Grochowiaka ogłaszanych w Lesznie w latach 1994-2002 wydawca - Miejska Biblioteka Publiczna - postanowił pomieścić wybór nagrodzonych utworów poetyckich i prozatorskich, bez uwzględniania dramatów. Tego niełatwego zadania podjął się redaktor Mieczysław Orski z Wrocławia, za co serdecznie mu dziękuję.
Powstała w ten sposób książka, będąca pierwszą pozycją ukazującą się w Wydawnictwie "Cicer" Miejskiej Biblioteki Publicznej w Lesznie. Ma dwie części. W pierwszej zatytułowanej Poezja" znalazło się 36 utworów poetyckich, zaś w części "Proza" pomieszczonych zostało 9 fragmentów utworów prozatorskich. Ich kolejność w obu częściach wyznaczają poszczególne konkursy.

Zapraszając do lektury, zapraszam też do udziału w następnych konkursach.

Janina Małgorzata Halec